باج دهی به صهیونیست­ها از کیسه ملت فلسطین

(به مناسبت روز جهانی قدس)

شصت سال است که یک ملت بی سرزمین، سر زمینی را بی ملت ساخته و خود را به زور زراد خانه­های اتمی و تسلیحات فوق مدرن به عنوان ملت آن سرزمین می­خواهد جا بیاندازد. تمام این کارها در سایه سیاست باج دهی غربیان به جهودان صورت می­گیرد. در این میان پرسش­های اساسی از سوی رئیس جمهور ایران آقای احمدی نژآد در سال گذشته مطرح شد که واقعا بی­جواب می­نماید.

1.در جنگ دوم جهاني بيش از 60 ميليون انسان كشته شده ا ند، از اين 60 ميليون حدود 2 ميليون نظامي و بقيه غير نظامي بوده‌اند که به شيوه‌هاي گوناگون كشته شده اند و از این میان  چرا تنها روي عده­ی خاص تمركز مي‌شود؟

2.سوال ديگر اين است که  اگر يك واقعه تاريخي اتفاق افتاده است چرا اجازه نمي‌دهند گروه‌هاي بي طرف درباره آن تحقيق كنند؟ چرا مورخان اروپايي به جرم اظهارنظر برخلاف نظر حاكمان محاكمه و زنداني  جریمه مي‌شوند؟ به منبع هویت و معرفت بیش از یک و نیم میلیارد انسان اهانت می­شود، اما آزادی بیان حاکم می­شود و دهن دیگران را با این حربه می­بندند. رشدی حق دارد به مقدس ترین مقدسات اسلام توهین کند و از مصونیت برخوردار باشد، اما گارودی باید مجرم شناخته شود، چون هولوکاست را منکر شده است!

3.مهم ترین پرسش این است که اگر اين حادثه در اروپا اتفاق افتاده است چرا مردم فلسطين بايد تاوان  آنرا بدهند؟ مردم فلسطينیان چه گناهي كرده‌اند، مگر آنها در جنگ جهاني دوم نقشي داشته‌اند؟ چرا به بهانه هولوکاستی که اگر راست هم باشد،  بيش از 5 ميليون نفر از کسانی که هیچ نقشی در آن نداشته اند  آواره شوند و بیش از 60 سال در آوارگي زندگي ‌كنند و در حسرت بازگشت بمیرند؟ چرا وقتی یکی از این افراد نارنجکی به کمر بست و خود را در میان اشغالگران منفجر کرد، تروریست لقب می­گیرد و دولت جعلی که به تصریح و تلویح اعلام می­دارد فلان و فلان را ترور خواهیم کرد حتا خشک و خالی محکوم هم نمی­شود؟ دولت قانونی یک ملت را در بند می­کشند، بانگ و رنگ جهانی ساکت اند، ولی سنگ پلخمان یک نوجوان فلسطینی را بمب اتم می­نمایند!

چه باید گفت؟ چه باید کرد؟ با کدام معیار باید داوری کرد؟

هرچه باشد، اعتقاد راسخ ما این است که روزی آه یتیمان و  زنان کودکان بی­خانمان بر آهن­های حامل سلاح ذروی پیروز خواهد شد. چنان­که میرکاواهای پیشرفته در برابر پلخمان اراده پولادین از کار مانده اند.

به مناسبت شب قدر، که شب نزول قرآن کریم است این هفته در صدد آن بر آمدیم که بخشی از سیمای رسول مکرم اسلام را در آیینه بی زنگار قرآن کریم به تماشا بنشنیم. امسال به دلیل اهانت­های مکرر دشمنان اسلام به حضرت محمد، از سوی بسیاری از مسلمانان جهان، سال هجری جاری سال پیامبر نام گرفت و آیت الله خامنه­ی رهبر انقلاب اسلامی ایران رسما آن را اعلام داشتند. نگارنده را در ماه رمضان فرصتی فراهم شد تا خطابات قرآنی را در مورد شخصیت، منش،گستره رسالت و دیگر جنبه­های زندگی و روش و منش ایشان به مطالعه بگیرد. به دلیل کمی فرصت از به روز رسانی وبلاک نیز دیده پوشیدم. یکی از دوستان شفیقم تلفن زدند و از برخی نوشته­های خلاف حقیقت در یکی از وبلاک های هم وطنان خبر دادند که نویسنده­ی در آن رسالت پیامبر اکرم را  آن هم با استفاده از برخی آیات مبارک قرآنی منحصر به قوم و قبیله خاص معرفی کرده است و زمین و آسمان را به هم گره زده تا ماهی مقصود فراچنگ آورد. بدین جهت نگارنده یکی از بخش های آن نوشتار بلند را برش زده و تقدیم ارباب معرفت می­نماید. در این شب نورانی با ابتهال به درگاه خداوندی توفیق همگان را در نیل به حقیقت تمنا می­کنیم.

گستره زماني و مکاني رسالت رسول اعظم الاهی

یکی ازاموري که در قرآن کريم راجع به رسول مکرم الاهی بیان شده، گستره جغرافيايي رسالت ايشان است. بسياري از انبياي الاهي براي هدايت قوم خود به رسالت برگزيده مي­شده اند. اما گستره­ رسالت پيامبر اعظم الاهي منحصر با جغرافيا و قوم خاصي نيست گرچه برخي از آيات در بدو امر چنين مي­نمايند که دعوت ايشان منحصر به سرزمين حجاز و قوم خاصي بوده است، ولی در حقیقت چنین نیست. در خطاباتی از این سنخ، تعبير انذار ام القري و اطراف مطرح شده است که ناظر به جغرافياي خاص می­باشد:.. کذلک اوحينا اليک القرآن عربيا لتنذر ام القري و من حولها( شوري/7) شبيه همين تعبير در آيه 94 انعام نيز آمده است. در کنار این خطابات محدوده جغرافیایی را بیان می­کند، برخي آيات تعابير مفید منحصر بودن قلمرو رسالت به قوم خاص را در خود جای داده اند: لتنذر قوما ما انذر آبائهم،(يس/6)؛  لتنذر قوما ما آتيهم من نذير من قبلک(قصص/46)  و گاه تنها سخن از عشيره خاص به ميان مي­آيد: و انذر عشيرتک الاقربين(شعراء/214).  تامل در آیات دیگر و قرار دادن شان در کنار این دسته مفید چیز دیگر است. خطابات بسیاری وجود دارد که رسالت ايشان را جهانی معرفی مي­کند و منحصر در قوم و قريه نمي­داند: أيها الناس قد جاءكم الرسول بالحق من ربكم فآمنوا خيرا لكم وإن تكفروا فإن لله ما في السماوات والارض وكان الله عليما حكيما ( نساء/170 ) قل لا أسألكم عليه أجرا إن هو إلا ذكرى للعالمين ( انعام/90)،  شبيه همين مضمون در 104 يوسف نيز وارد شده است. وما تسألهم عليه من أجر إن هو إلا ذكر للعالمين[1]. گاه پیامبر اعظم را نذير عالميان ناميده است. تبارک الذي نزل الفرقان علي عبده ليکون للعالمين نذيرا( فرقان/1)، گاه از ايشان به عنوان رحمت براي عالميان ياد شده است: وما أرسلناك إلا رحمة للعالمين (أنبياء/ 107). گاه چنین تعبير می­کند که این خطاب من مخاطبش  حاضران و من بلغ می­باشند: وأوحي إلي هذا القرآن لانذركم به ومن بلغ ( انعام/ 19) در برخی خطابات او را با صراحت تمام مبعوث شده به سوي کل مردم مي­داند: قل يا أيها الناس إنى رسول الله اليكم جميعا(اعراف/158). ...إنا انزلنا عليك الكتاب للناس بالحق ( زمر/ 41).

   در اين گونه موارد چه مي­توان گفت، آيا رسالت ايشان جهاني است، يا منحصر به قوم و قريه و قلمرو خاص؟ هیچ مفسری با استناد به خطابات مفید انحصار ادعای محدود بودن گستره رسالت ایشان را نکرده اند. اما در این که چه گونه میان دو دسته خطاب جمع کنند نظرات مشابهی ابراز داشته اند. به نظر می­رسد تامل در سياق آيات سنخ نخست، این نکته را می­آموزد که آن­ها نشان­گر انحصار نيستند؛ بلکه برخي در پي پاسخ به اين پرسش اند که چرا پيامبر اعظم  در ميان اعراب مبعوث گرديد؛ بيان مي­کند که راز آن را بايد در محروميت اعراب از پيامبران الاهي جست. چون پيش از تو در اين قوم منذري نيامده بود، لذا در ميان ايشان برانگيخته شديد. برخي ديگر در پي تبيين مراحل مختلف دعوت از مردم اند. برخي ديگر از مفسران[2] در تحلیل جامع تر تمام اين آيات را ناظر به مراحل دعوت مي­داند. خداوند پس از آن­که حضرت محمد را مبعوث به رسالت کرد، نخست دستور داد نزديکان خویش را دعوت کند. پيامبر اين دعوت را اجابت کرد. سپس مامور به توسعه دعوت به کل قوم خود شد. آنگاه به قوم خود را چنین خطاب کرد که محتوای پیام من انذار آنان و کساني است که پيام به ايشان مي­رسد. پس از آن خداوند  دستور داد که پیامش را به تمام ملت ها و مناطق گسترش دهد. آغاز کردن از مکان خاص به دليل رعايت مصالح و مقتضاي حکمت الاهي بوده است، نه این­که به معنای انحصار رسالت در گستره خاص باشد.لذا اين نتيجه حاصل مي­شود که افزون بر نا محدود بودن گستره مکاني، اختصاص داشتن به زمان خاص نيز براي دعوت رسول مکرم الهي متصور نيست. تعبير  واوحى إلى هذا القرآن لانذركم به ومن بلغ  هم بر غايبان به لحاظ مکاني دلالت مي­کنند و هم بر غايبان به لحاظ زماني.  مخصوصا وقتي اين مطالب در کنار خاتم پيامبران بودن رسول الله قرار داده شود به نيکي منحصر به زمان خاص نبودن اين دعوت روشن مي­گردد.

روزه و فواید فردی و اجتماعی

یکی از تفکیک های بسیار ارزشمندی که در باب آموزه های دینی انجام شده است، تفکیک آن به خرد پذیر، خرد گریز و خرد ستیز بوده است که توسط جان لاک فیلسوف انگلیسی قرن هفدهم انجام یافته و این تفکیک برای نگارنده بسیار ارزشمند جلوه می­کند. دوست ارجمندم علی­رضا شیخ­شعاعی دانش­پژوه رشته روان شناسی و از فضلای حوزه علمیه، پارسال کتاب مفیدی به نام راز روزه را به من هدیه دادند و طالب نقد بودند. بنده به آن میزانی که در حیطه ی دانایی ام می­گنجید نکاتی را یاد آور شدم، امسال یکی از بستگان از روزه خواری فرزندش گلایه داشت و سفارش صحبت کردن با او را کرد که شاید من معجزه کنم و راز روزه را برایش برملا سازم! به قرآن کریم و روایات مرتبط با روزه مراجعه و علل الشرایع شیخ مفید را نگاه کردم و نکاتی را از آن­جا بر گرفتم و بار دیگر به کتاب این دوست دانشورم نظر انداختم و نکاتی را  فارغ از نقش آن در کمال انسان، از فواید جسمی، روانی و اجتماعی بر شمردم، تا قدری برایش ملموس باشد. ولی این پرسش در ذهن بسیاری از افراد ممکن است خلجان کند که روزه چه فایده­ دارد، برای چه 10-12 ساعت در هوای گرم تشنگی و گرسنگی را تحمل کنیم و این­کار چه معنایی دارد؟

 به نظرم یکی از آموزه­های ادیان که می­تواند به راحتی صحت و سقمش اثبات شود روزه داری است. خرد هر چند خرد است و هاضمه اش تنگ و معده اش نازک و تنک، اما اثرات فردی و اجتماعی روزه از امور آشکاری است که می­توان آن­را دریافت.

تاثیر روزه در رفع بیماری های مانند چاقی نیاز به گفتن ندارد، در بیماری شبه فلجی که بدن گرفتار رخوت و سستی می­گردد نیز موثر است. این بیماری نخست جزئی است و تنها بخشی از بدن را فرا می­گیرد، لیک می­تواند اندک اندک تمام بدن را گرفتار سازد. روزه هم از طریق هضم تدریجی غذا و ایجاد فقر غذایی موقت بدن را وادار به واکنش حیاتی برای خارج شدن از رخوت می­کند و هم موجب کاهش کنش و واکنش بیولوژیکی درون سولها و در نتیجه آماده سازی بدن برای ایجاد شوک طبیعی می­شود.

دفع سموم مختلف  که از فعل و انفعالات بدن حاصل می­شوند یا از بیرون وارد بدن می­شوند اگر دفع نگردند موجب بسیاری از امراض خواهند شد، روزه با گرسنگی که ایجاد می­کند به دفع  شدن مواد زاید بدن و حل کردن سموم فلزی کمک نماید.

از آثار روانی سلبی روزه می­توان به کاهش اضطراب، وسواس، افسردگی­ و ... اشاره کرد. چون این حالات روانی با اعتماد به نفس، امید به زندگی و... حاصل شدنی است و روزه از بهترین راههای تقویت اراده به شمار می­آید که خود این آثار از پیامدهای ایجابی روزه داری است. تصور هوای گرم پنجاه درجه حجاز، اسلام آباد، جلال آباد، قندهار، هرمزگان، بغداد و... را بکنیم، آب سرد و گوارا و خود داری از آشامیدن چه چیزی جز تقویت اراده را در پی دارد؟

افزون بر این در روان شناسی از چیزی به نام هوش هیجانی (EQ) در برابر بهره هوشی IQ))  سخن به میان است. بهره هوشی یا  IQ)) از امور خدا دادی است که تغییر در آن کمتر اتفاق می­افتد، اما هوش هیجانی(EQ) از اموری است که می­توان یک سلسله اعمالی آن را تقویت کرد. کارهای اختیاری و تمرین و به کارگیری مهارت و... از مهم ترین عواملی است که انسان بتواند در مواجهه با مشکلات، حوادث خوشایند و ناگوار واکنش درست نشان دهد. روزه از عواملی است که می­تواند این توانایی را به انسان اعطا کند. نقش آن در تعدیل غریزه جنسی نیز بر کسی پوشیده نیست. انسانی که در برابر مناظر هیجان­زا و هوس آلود دنیای نو خود را مهار می­کند، به راحتی قادر است این مهار کردن را ملکه سازد و در طول سال از آن بهره گیرد و  از این طریق به تعدیل غرایز همت گمارد. آثار اجتماعی همانند همنوایی با هنجارهای اجتماع، رفتارهای حمایتی مفید برای سلامت جامعه، استحکام پیوندهای خانوادگی، پویایی اجتماع و... بخشی از کارکردهای اجتماعی روزه است. بدین سان می­توان به صورت فردی و اجتماعی افراد و جوامع روزه دار  را مورد مطالعه قرار داد تا میزان تاثیر گذاری روزه در حیات فردی و اجتماعی شان را به دست آورد. تازه تمام این مطالب تنها با در نظر گرفتن منافع دنیایی آن  قابل تصویر است. اگر در نظام دانایی انسان مسلمان بنگریم روزه از اموری است که انسان را به وصال یار می­رساند. در سه باری که کلمه صیام در قرآن کریم وارد شده است، دوبار از پیوند روزه با تقوا سخن به میان آمده است (بقره/183و187) و یک بار با شکر قرین گشته (بقره/185) و معلوم است که تقوا و شکر در چه بستری معنا دارند. انیس و مونس انسان متقی و اهل دل،  خداوند سبحان است و انسان شکر گذار نعمت­های بی­کران الاهی.

توفیق روزه داری همگان با ذات پاک ذوالجلال

رمضان ؛

 ماه حال اهل دل  و مجال غنج و دلال با دلدار[1]

چندی پیش خواننده­ی ارجمندی با عنوان هم­وطن  در فارابی از کسی نقل قول کرده بود که  از سه کس می­ترسد: خدا، شیطان، آخوند!

در جوابش گفتم خدایی که ما می­شناسیم رحمن است و رحیم و نه تنها ترس ندارد که با او می­توان غنج و دلال کرد! ناز، قهر و آشتی با او  از برنامه­های عادی یک مسلمان اهل دل است. کنون که رمضان است و بستر گفت و شنید با خدا بیش از هر زمان دیگر فراهم تر است، بهتر آن دیدم که قدری در این وادی بیشتر گام نهیم و  نمونه­هایی از این غنج و دلال را مرور کنیم. این نوع گفت و شنید دلبرانه در بسیاری از مناجات­ها و ادعیه­ی وارده از اولیای الاهی دیده می­شود.

در مناجات شعبانیه فرازهای جانانه­ی وجود دارد که آن را از باب تبرک به عربی نقل می­کنم و برای مفهوم بودنش برای کسانی که عربی نمی­دانند به جای ترجمه، تعبیرات دیگری از اهل دل نقل خواهد شد.

الهی ان اخذتنی بجرمی اخذتک بعفوک، و ان اخذتنی بذنوبی اخذتک بمغفرتک، و ان ادخلتنی النار اعلمت اهلها انی احبک، الهی ان کان صغر فی­جنب طاعتک عملی فقد کبر فی­جنب رجائک املی.

بسیاری از دعا ها پر از چنین مضامین است. شمّه­ی از دلال با خدا را در ادب پارسی پی میگیریم. روشن است که در طول زندگی بار گناه کمر انسان را می­شکند، لیک انسانی­ برون آمده از غفلت، با وزش نسیم رحمت، در گاه­های نیایش دل به دلدار می­سپارد و سر به سویش می­ساید و پای به کویش می­نهد. انسان وقتی رو به خدای کریم می­کند گرچه از رفتارش شرم دارد، ولی رحمت او را وسیله قرار می­دهد و با سری به زیر انداخته، بسان کودک از مادر قهر کرده، لیک به پستان او آویخته است به سویش باز می­گردد و با ناز و کرشمه سر به بغل رحمتش هشته  و خود را به او می­چسباند.

·         سلام!

 --- علیک السلام، کجا آمده­ای؟!

·         پیش تو!  این ره است و دگر دوم ره نیست   این در است و دیگر دوم در نیست!

--- با اجازه چه کسی آمده­ای؟

        ---- بر ضیافت خانه­ی فیض نوالت منع نیست   در گشاده است و صلا در داده خوان انداخته!

·         چه آورده­ای؟

--- اولا : وفدت الی الکریم بغیر زاد ...

جز نداری نبود مایه دارایی من - طمع بخششم از درگه سلطان من است

ثانیا : دل شکسته آورده ام، چون از شما نقل است که : در کوی ما شکسته دلی می­خرند و بس -  بازار خود فروشی از آن سوی دیگر است!

 و ثالثا: الاهی آفریدی رایگان، روزی دادی رایگان، بیامرز رایگان، تو خدایی نه بازرگان!

·         بیرونش کنید!

--- نمی­روم ز دیار شما به کشور دیگر -  برون کنید از این در، در آیم از در دیگر!

·         از کجا چنین جرأت یافته ای؟

--- از حلم شما!

·         غرق گناهی و چون توانی که بیایی؟

--- اولا اگر من گناه کارم تو غفاری، ثانیا آدمی زاده ام و خود مرا جاهل و ضعیف و ظلوم خواندی، بگو از کوزه جهل و ضعف و ظلم جز جفا و خطا چه برون تراود؟ ثالثا

ناکرده گنه در این جهان کیست بگو – آنکس که گنه نکرده و زیست بگو

من بدکنم و تو بد مکافات دهی – پس فرق میان من و تو چیست بگو!

·         این گونه سخن گفتن را از کجا آموخته­ی؟

        --- بلبل از فیض گل آموخت سخن ور نه نبود -  این همه قول و غزل تعبیه در منقارش

حال اگر خدا با سماجت تو، در این گفتگو کم آورد و از تو مطلوبت را پرسید، چه طلب خواهی کرد؟

این جاست که نباید یوسف به زر نا سره بفروخت و به کم قناعت کرد، وقتی پا به سینای عشق نهادی، کم تر از موسی نباش، او ارنی گفت، ما هم ارنی می­گوییم. او با لن ترینی مواجه شد، چون می­خواست با دیده ظاهر بنگرد، لیک ما از او نخست طلب بینایی دیده باطن کنیم و سپس تمنای لقایش:

جز تو ما را هوایی دیگر نیست-  جز لقای تو هیچ در سر نیست.

اهمال کاری و تسویف؛

              بلای جان خود شناسی و خود سازی

حلول ماه مبارک رمضان، ماه خود شناسی و خود سازی را به تمام اهل دل شاد باش می­گوییم!

آدمی برای دست یابی به کمال شایسته به حال خود نیازمند شناخت درست از مسیر و مقصد زندگی و عزم جدی و تلاش در راستای دست یابی به کمال است.  لیک سپاهیان مبلغ غفلت ورزی از این امور از درون و برون بسی فعال اند و او را از اندیشیدن در باب معمای کمر شکن هستی باز می­دارند. از وسوسه­های نفس و شیطان تا ابزارهای مدرن غفلت همه دست به دست هم داده اند تا او را از افتادن در این مسیر باز دارند. لیک اوقاتی در طول سال در هر آیینی وجود دارد که فرصت­هایی را برای اندیشیدن فراهم می­سازند تا انسان اندکی به خود آید و در پی درک معمای آفرینش بر آید. بفهمد کیست، از کجا آمده است، کجا می رود و آمدنش برای چه بوده است؟ اگر درک اجمالی از این امور دارد گامی در مسیر بردارد و خود و مبدا و مقصدش را بهتر شناسایی کند. ماه رمضان در دین مبارک اسلام از چنین ویژگی برخوردار است. لیک در متون دینی از چیزی به نام تسویف سخن به میان آمده است که عالمان تربیت اهمال کاری اش خوانند. بدین معنا که انسان هر وقت برای اندیشه و عمل در مسیر خود شناسی و خود سازی گام بر می دارد از درون وسوسه می­شود که هنوز فرصت بسیار است، صبر می­کنیم تا رمضان یا اوقات متبرک دیگری پیش آید و دست به این کار بزنیم. وقتی رمضان می­شود باز هم این ندای شوم انسان را تخدیر می کند که رمضان شب قدری دارد، در این شب از خداوند توفیق شناخت و رفتار درست را طلب می­کنم. شب قدر هم می­آید و او هم چنان سر گرم امور دیگر است. از ثری تا ثریا در سیطره اندیشه­ی و اوهام  اوست و خودش در تاق نسیان! رمضان می­گذرد و او با خود نجوا می­کند که هنوز فرصت بسیار است، در ایام دیگر دست به این کار خواهم زد. به همین ترتیب روزها و ماه­ها و سالها می­آیند و می­روند و انسان اسیر امور دیگری جز خود است و فردا و فردا می­کند. تفاوتی نمی­کند که به چه کاری مشغول باشد، وقتی پای غفلت از خود و اندیشه در باب معمای هستی به میان باشد دروازه بر پاشنه­ی همیشگی خواهد چرخید و انسان هم چنان در توهمات خود خواهد غلطید و از تفکر در سرنوشت خود و عمل برای دست یابی به کمال باز خواهد ماند. اولیای الاهی چه زیبا در قالب ادعیه از این رفتار شوم بر حذر داشته اند. امام سجاد علیه السلام در دعای شریف ابو حمزه ثمالی از خدای سبحان توفیق می­طلبد که از تسویف و آرزوهای دور و دراز خلاص شود. بر گذر عمر افسوس می­خورد: و قد افنیت بالتسویف و آلامال عمری!

راه درمان اهمال کاری و فردا فردا کردن برای شناخت و رفتار درست آن است که انسان از مطلق گرایی در هر عملی به ویژه خود شناسی و خود سازی دور شود. از قدیم گفته اند برداشتن سنگ بزرگ علامت نزدن است! انسانی که ارگانیسم بدنش با مواد مخدری عادت کرده باشد اگر بخواهد یک باره رها کند هر چند محال نیست، ولی بسیار اندک اند کسانی که به چنین کاری توفیق ­خواهند یافت. راه آن ترک تدریجی است. انسان گرفتار در مخدرات غفلت نیز اگر بخواهد از این دام راهی به رهایی و روزنی به روشنایی بگشاید چاره­ی جز دل سپردن به تدریج ندارد. بنابراین چه نیکوست که اگر انسان از خود غافل باشد، ایام متبرکی چون ماه رمضان را آغازی برای تامل و تدبر در معمای آفرینش قرار دهد و کم کمک پس از آن نیز این مسیر را ادامه دهد تا فراز و فرود زندگی او را به نهادینه شدن غفلت مبتلا نسازد، در هیاهو ها و غوغا سالاری ها مسیر و هدف را گم نکند و طی کردن راه را هرچند آهسته فرو نگذارد.

امیدوارم این نوشته نه به عنوان درس اخلاق که به عنوان عاملی برای اندیشیدن و تعمق و تامل تلقی شود و بتوانیم در ایام مبارک رمضان آفاق جدیدی را به روی خود مان بگشاییم.